Çocuk Kimdir?
Hukukta belli bir yaşın altındakiler çocuk yani küçük olarak kabul edilir. Söz konusu yaşın (18 yaş) altında da yaş sınırlamalar yapılmıştır:
Örneğin; cezai ehliyet bakımından, 11 yaşın altındaki küçüklerin cezai ehliyeti yoktur.
11-18 yaş arasındaki çocuklar için de cezai sorumluluk açısından farklı kurallar getirilmiştir.
Çocuğa karşı suç işlenmesi durumunda ise farklı yaş gruplarına göre çocuk korunmaktadır.
İş hukukunda belirli bir yaştan küçük çocuklar çalıştırılamazlar.
Eğitim hukukunda, çocuğun okula başlama ve zorunlu eğitim döneminin sona ermesi bakımından yaş sınırlamaları yapılmaktadır..
Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, çocuğu 18 yaşından küçük insan olarak tanımlamaktadır.
Çocuk Hakları Kavramı
(1)Refah hakları,
(2)Korumacı haklar,
(3)Yetişkin hakları ve
(4) Ana-babalara karşı haklar (felsefî ve toplumsal açıdan)
*Çocuğun insan olması, aynı zamanda da bakıma ve özene gereksinim duyması nedeniyle doğuştan sahip olduğu hakların tümüdür (doğal hukuk)
*Özel hukuk, sosyal hukuk, kamu hukuku ve uluslararası sözleşmelerde yer alan kuralların çocuklara tanıdığı hak ve sorumlulukların tümünü ifade eder (pozitif hukuk)
Çocukların Korunmasına Yönelik Türkiye’deki Gelişmeler
- 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
- Çocuk Esirgeme Kurumu
- 1982 Anayasası
- Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu
BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme Tarihleri
*Birleşmiş milletlerin imzaya açma tarihi: 26.01.1990
*Yürülüğe giriş tarihi: 02.09.1990
*Sözleşme’nin Türkiye tarafından imzalanma tarihi: 29-30 eylül 1990
*Türkiye’de yürülüğe giriş tarihi: 27.01.1995
BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme
BM temel ilkeleri ile insan hakları sözleşmeleri ve bildirgelerinin bazı maddelerine gönderme yapılmış, savunmasız konumları nedeniyle çocukların özel bir özene ve korunmaya gereksinim duydukları belirtilmiştir.
Çocukları koruma sorumluluğunun ilk önce aileye ait olduğu, devletin de aileye bu konuda yardım edeceği vurgulanmıştır.
1. bölüm: Çocuğa sağlanması gereken haklar
2. bölüm: Uygulama ve yürürlüğe girişe ilişkin esaslar
3. bölüm: Sözleşmenin kabul edilişi, çekinceleri, değişiklikleri, feshedilmesi ve özgün metin dili ile ilgili düzenlemeler
Çocuk Hakları Sözleşmenin Amacı
Çocukların ihmal, istismar ve kötü muameleye karşı korunmaları için evrensel standartların yerleştirilmesi
Türkiye açısından üç önemli uygulama sorunu vardır:
1. İç hukukumuzda Sözleşme ile bağdaşmayan hükümlerin kaldırılması ve Sözleşme’nin öngördüğü yeni yasal düzenlemelerin yapılması
2. Bu kuralları yaşama geçirecek yapısal ve örgütsel önlemlerin alınması
3. Sözleşme ile benimsenen hukuksal ve ahlâkî yaklaşımların ayrıntılı biçimde eğitim programlarına sokulması; çocuk haklarının çocuklar ve yetişkinlere öğretilmesi
Sözleşmenin Temel İlkeleri
*18 yaşına kadar herkes çocuktur.
*Çocuk yaşla ve olgunlaşma ile gelişen gereksinimlere sahip bir bireydir.
*Çocuk hakkında alınan her kararda çocuğun görüşü alınmalıdır.
*Çocukla ilgili her işlemde ‘çocuğun yüksek yararı’ göz önünde bulundurulmalıdır.
*Çocuk herhangi bir ayrımcılığa maruz kalmaksızın eşit olarak doğuştan haklara sahiptir.
*Anne-baba sorumluluğu esastır.
Çocuğun Katılımının Sağlanacağı Ortamlar
A. Genel Politikaların belirlenmesinde
B. Aile ortamında
C. Çevrenin korunması ve sürdürülebilir kalkınmada
D. Medyada
E. Okul ortamında
Eğitim Sisteminin Çocuk Hakları Açısından Değerlendirilmesi
*Disiplin yöntemleri
*Program
*Öğretmen tutumları
*Eğitim araç ve gereçleri
*Fiziksel ortam
Sonuç
*Önemli ve çözüme kavuşturulması en acil sorunlarındandır
*Çocuklar insan varlıkları arasında en çaresiz ve en incinebilir olanlardır
*Uygulamada öteden beri çocukların hakları genel olarak korunma ve beslenme hakları olarak kabul edilmiştir
*Çocukların tüm potansiyellerini gerçekleştirecek şekilde gelişmeleri umudu ve beklentisi, çocuğun önemli bir temel hakkını ortadan kaldırmamalıdır.
Bu temel hak, "ÇOCUĞUN ÇOCUK OLMA HAKKI“dır.
